PPWR Madde 21: üretici sayılan ithalatçı
Giriş
PPWR Madde 21 uyarınca ambalajı kendi adı veya kendi markasıyla AB pazarında piyasaya arz eden ithalatçı üretici sayılır ve Madde 15(2)'deki tüm yükümlülükleri üstlenir; uygunluk beyanını düzenlemek de buna dahildir.
Kural koşulsuzdur ve kendiliğinden devreye girer: vazgeçme seçeneği, asgari eşik veya KOBİ istisnası yoktur.
Bunun sonucu yapısaldır: teknik dosyanın sahipliği, tedarikçi kanıtları ve 5 yıllık (tek kullanımlık) ya da 10 yıllık (yeniden kullanılabilir) saklama yükümlülüğü asıl üreticiden AB'deki ithalatçıya geçer. Asıl üretici teknik kaynak olarak kalır ama artık beyanı düzenleyen taraf değildir.
01 · Kuralı tetikleyen dört koşul
Aşağıdaki koşullardan biri yeterlidir:
- İthalatçının adı ambalajda yer alır. AB'deki tarafı marka sahibi olarak gösteren küçük puntolu bir yazı bile yeterlidir. Görünürlük nicel bir ölçüt değildir.
- İthalatçının markası ambalajda yer alır. Tescilli markalar, tescilsiz işaretler ve ambalaj tasarımı aynı şekilde sayılır. Özel marka ve white-label düzenlemeleri doğrudan kapsama girer.
- İthalatçı tasarım değişikliklerini belirler. Üçüncü ülkedeki bir üreticiye kendi şartnamesine göre (renk, ölçüler, yapısal değişiklik, kendi baskı tasarımı) üretim yaptıran kuralı tetikler. Ölçüt: tasarım niyetinin AB'deki taraftan gelmiş olmasıdır.
- İthalatçı ambalajı kendi ticari sorumluluğu altında piyasaya arz eder. Bu, genel koşuldur: ürünün arkasında ticari olarak duran taraf (garanti, şikâyetlerin yönetimi, marka vaadi) düzenleyici sorumluluğu da taşır.
Kural neden var?
Madde 21, dış kaynak kullanımı boşluğunu kapatır. Bu madde olmasaydı AB'deki marka sahipleri ambalajı piyasaya arz edip Madde 5 ile 12 arasındaki esasa ilişkin yükümlülükleri piyasa gözetiminin erişemediği üçüncü ülke üreticilerine kaydırabilirdi.
Kural, Makine Direktifi, Oyuncak Güvenliği Direktifi ve Genel Ürün Güvenliği Tüzüğü'ndeki CE işareti modelini izler: AB'deki tüketiciye en yakın taraf AB'deki sorumluluğu taşır.
Kural aynı zamanda pratiktir. Piyasa gözetim makamları üçüncü ülkedeki üreticilere erişemez, ama AB'deki ithalatçılara ve marka sahiplerine erişebilir. Madde 21, denetim görüşmesini makamın gerçekten ulaşabileceği bir tarafa yönlendirir.
02 · Dört örnek vaka
Vaka 1: Türk zeytinyağı üreticisi, Alman perakendecinin özel markası
Türk bir zeytinyağı üreticisi, Alman bir indirim marketine özel marka serisi için cam şişe tedarik ediyor. Dolum Türkiye'de yapılıyor, şişeler marketin markasıyla etiketleniyor ve Almanya'daki dağıtım merkezine paketlenmiş olarak teslim ediliyor.
Madde 21, Alman perakendeci için devreye girer. Perakendeci PPWR anlamında üretici olur ve şunları yapmak zorundadır:
- Ek VIII'e göre uygunluk beyanını kendisi düzenlemek
- teknik dosyayı elinde tutmak (bileşim, PFAS test sertifikaları, geri dönüştürülebilirlik değerlendirmesi)
- piyasaya arzdan itibaren 5 yıllık saklama süresine uymak
- yetkili makamların taleplerini 10 takvim günü içinde yanıtlamak; iş günü değil
Türk üreticinin Madde 15(2)'den doğan doğrudan bir yükümlülüğü yoktur, ama perakendecinin 4 (bileşim), 7 (yöntem kodları) ve 9 (geri kazanılmış içerik) numaralı alanları doldurmak için kullanacağı teknik verileri sağlaması gerekir.
Vaka 2: Polonyalı fason dolumcu, Hollandalı premium marka
Polonyalı bir fason dolumcu, Hollandalı organik bir süt markası için yoğurt kapları dolduruyor. Kaplarda Hollandalı markanın logosu var. Madde 21, Hollandalı marka için devreye girer; Polonyalı fason dolumcu teknik dosya içinde bir tedarikçidir.
Dikkat edilmesi gereken nokta paralel kanallardır. Aynı fason dolumcu aynı kabı markasız olarak başka bir zincire, o zincirin markasıyla tedarik ederse, her kanal için ayrı bir Madde 21 değerlendirmesi yapılır. Kap AB markası olmadan piyasaya arz edilirse (fason dolumcunun adıyla saf OEM tedariki), üretici fason dolumcunun kendisidir.
Madde 21, yükümlülüğü üreticiye göre değil, her piyasaya arza göre belirler.
Vaka 3: Romen distribütör, Türk çelik kutular
Romen bir distribütör Türkiye'den çelik içecek kutuları ithal ediyor. Kutularda distribütörün markası var. Madde 21, Romen distribütör için devreye girer.
Bu vaka SKDM (CBAM) ile kesişir (2. dalga, Kasım 2026'dan itibaren). Çelik ve alüminyum ithalatı SKDM kapsamındaki mallardır; ambalajın kendisi ise PPWR kapsamındadır. Distribütörün çifte yükümlülüğü vardır: ambalaj türü başına bir PPWR beyanı ve sevkiyat başına bir SKDM beyanı. Ayrı tüzükler altında ayrı belgeler; ikisi de AB'deki tarafın sorumluluğundadır.
Vaka 4: Kuzey İrlanda'ya mal getiren İngiliz ithalatçı
İngiliz bir ithalatçı ambalajlı tüketim mallarını Kuzey İrlanda'ya (Windsor Çerçevesi kapsamında AB gümrük ve ürün mevzuatıyla uyumlu kalan bölge) ve oradan İrlanda Cumhuriyeti'ne getiriyor. Mallarda İngiliz ithalatçının markası var. Madde 21, Kuzey İrlanda'daki piyasaya arz için devreye girer.
Aynı ithalatçı aynı malları Birleşik Krallık pazarında piyasaya arz ettiğinde orada PPWR'ye değil, Birleşik Krallık'ın ambalaj GÜS rejimine tabidir. Her iki bölgede faaliyet gösteren şirketler paralel uyum arşivleri tutar.
03 · Madde 21 devreye girince ne değişir?
1. ve 2. alanlar rol değiştirir
Ek VIII'deki model üreticiyi (1. alan) ve ithalatçıyı (2. alan) ayırır. Madde 21 devreye girdiğinde 1. alanı ithalatçının bilgileri doldurur; hukuken üretici odur. 2. alan bu durumda boş kalır ya da tedarik ilişkisine ilişkin dahilî bir referans içerir. 12. alanı ithalatçının imza yetkilisi imzalar.
Teknik dosyanın sahipliği
Destekleyici belgeler (laboratuvar raporları, tedarikçilerin bileşim beyanları, geri dönüştürülebilirlik değerlendirmeleri, gözetim zinciri sertifikaları) düzenleyici açıdan ithalatçının sahipliğine geçer. Saklama süresi: piyasaya arzdan itibaren 5 yıl (tek kullanımlık) veya 10 yıl (yeniden kullanılabilir).
Fiziksel dosyalar sözleşmeyle tedarikçide kalabilir. Bunları 10 gün içinde sunma yükümlülüğü ise ithalatçıdadır.
Tedarik zinciri kanıtları
Madde 21, ithalatçıyı tedarik zincirinin önceki halkalarını belgeleme yükümlülüğünden kurtarmaz; tam tersine. Hukuken üretici olarak, asıl tedarikçinin uygunluk beyanlarının doğru olduğunu kanıtlayabilmesi gerekir. Tedarikçilerin yazılı beyanları, numune verileri ve tedarikçi denetim raporları uyum dosyasının kalıcı parçaları olur.
04 · Bu, tedarikçileriniz için ne anlama gelir?
Madde 21 sizin için devreye girerse tedarikçi yönetiminiz değişir: üçüncü ülkedeki her tedarikçiden, yetkili makam denetimine dayanacak kalitede veriye ihtiyacınız olur. Bu verilere de tedarikçinin yanıt süresinde değil, kendi 10 günlük sürenizin içinde ihtiyacınız vardır.
Sözleşmeyle güvence altına almanız gerekenler:
- Ambalaj türü başına bileşim verileri; sürümlenmiş ve malzeme değiştiğinde güncellenmiş
- Gıdayla temas eden her ambalaj için yenileme döngüsü belirlenmiş PFAS test sertifikaları
- Geri kazanılmış içerik için gözetim zinciri kanıtları
- Ek veri talepleri için sizin kendi sürenizden daha kısa, taahhüt edilmiş bir yanıt süresi
05 · Sık sorulan sorular
Ad küçük puntoyla yazılmışsa da Madde 21 geçerli mi?
Evet. Madde 21 görünürlük veya punto büyüklüğü için bir eşik koymaz. Önemli olan belirginlik değil, varlıktır.
Boş ambalaj ithalatında ne geçerli?
Madde 21 yine geçerlidir. Yükümlülük, piyasaya arz anında dolu olup olmadığından bağımsız olarak piyasaya arz edilen ambalaj türüne bağlıdır. Boş PET preformları ithal edip yeniden satış için markalayan taraf beyanı düzenler.
Madde 21 e-ticarette stoksuz satışa (dropshipping) uygulanır mı?
Evet, satıcının markası ambalajda göründüğü ya da satıcı ticari sorumluluğu üstlendiği anda. Marka kullanılmayan ve ticari sorumluluk üstlenilmeyen saf bir sipariş karşılama (fulfilment) ilişkisi, yükümlülüğü tedarik zincirinde önceki tarafta bırakabilir.
Asıl üretici de beyanı imzalayabilir mi?
Ek VIII'deki model 12. alanda tek bir imza yetkilisi öngörür: hukuken üretici olan tarafın imza yetkilisi. Nezaketen ikinci bir imza yasak değildir, ama hukuki sorumluluğu azaltmaz.
Madde 21 ile SKDM nasıl kesişir?
Ayrı yükümlülük alanları olan ayrı düzenlemelerdir. SKDM karbon yoğun ithal malı, PPWR ise ambalajı kapsar. Çelik veya alüminyum ambalajda (kutular, kapaklar) ithalatçı ikisinden de ayrı beyanlarla sorumludur.
Özel markası olan bir Alman perakendeciyiz. Bu bizi ilgilendiriyor mu?
Evet, hem de doğrudan. Perakende markanız ambalajda yer aldığı anda PPWR anlamında üreticisiniz. Kendi üretmediğiniz mallar için beyanı siz düzenler, teknik dosyayı siz tutar ve yetkili makamların taleplerini siz yanıtlarsınız. Buna ek olarak VerpackG'ye göre kayıt yükümlülüğünüz devam eder; ikisi birbirinin yerini almaz.
06 · Sonuç
Madde 21 bir istisna değil, bir rol değişikliğidir. Yükümlülük ortadan kalkmaz; ambalajı kendi markasıyla piyasaya arz eden tarafa geçer.
Özel markası olan Alman perakende şirketleri için bunun anlamı şudur: hiç üretim yapmamış olsalar da tüzük anlamında üreticidirler. Yapılacak iş, tedarikçilerin verilerini denetime dayanacak bir biçime getirmektir; tedarikçinin süresinde değil, kendi sürenizde.