PPWR Madde 6: geri dönüştürülebilir ambalaj ve geri dönüşüm için tasarım
Kısaca: PPWR Madde 6, AB piyasasına arz edilen tüm ambalajların geri dönüştürülebilir olmasını şart koşar. En erken 1 Ocak 2030'dan itibaren ambalajın A, B veya C geri dönüştürülebilirlik sınıfına (en az %70) ulaşması gerekir. 1 Ocak 2038'den itibaren yalnızca A ve B sınıfı (en az %80) ambalajlar piyasaya arz edilebilir. En erken 2035'ten itibaren ambalajın ayrıca "ölçekte geri dönüştürülmesi" (recycled at scale) gerekir. Sınıfı belirleyecek ölçütler henüz yazılıyor: Komisyon bunları 1 Ocak 2028'e kadar kabul etmek zorunda.
Yalnızca tarihlere ihtiyacınız varsa aşağıdaki tablolar yeterli. Bir portföy planlıyorsanız tek bir noktayı aklınızda tutun. Tüzük sınıf eşiklerini belirliyor, ancak Komisyon bir ambalajın nasıl puanlanacağını gösteren yöntemi henüz yayımlamadı. Bugün hesapladığınız her sınıf bir tahmindir.
Geri dönüştürülebilir ambalajın iki koşulu
Madde 6(2) iki koşul belirler. Ambalaj ancak ikisini birden karşılıyorsa geri dönüştürülebilirdir.
| Koşul | Anlamı | Uygulanma tarihi | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Geri dönüşüm için tasarım | Malzeme geri dönüşümüne uygun tasarlanmıştır; geri dönüşüm çıktısı birincil hammaddenin yerine geçebilir | 1 Ocak 2030 veya Madde 6(4) kapsamındaki yetki devrine dayalı düzenlemelerden 24 ay sonra (hangisi daha geçse) | Madde 6(2)(a) |
| Ölçekte geri dönüşüm | Ayrı toplanabilir, diğer atık akışlarına zarar vermeden ayrıştırılabilir ve ölçekte geri dönüştürülebilir | 1 Ocak 2035 veya Madde 6(5) kapsamındaki uygulama düzenlemelerinden 5 yıl sonra (hangisi daha geçse) | Madde 6(2)(b) |
Madde 6(4) kapsamındaki yetki devrine dayalı düzenlemelere uyan ambalaj, tasarım koşulunu karşılamış sayılır. Buna ek olarak Madde 6(5) kapsamındaki uygulama düzenlemelerine de uyan ambalaj geri dönüştürülebilir sayılır.
2030'dan önce ne geçerli
Madde 6(1)'deki "piyasaya arz edilen tüm ambalajlar geri dönüştürülebilir olmalıdır" hükmünün ayrı bir başlangıç tarihi yok. Komisyon kılavuzu (C(2026) 3702, bölüm 6), bu hükmü 12 Ağustos 2026'dan itibaren uygulanıyor olarak yorumluyor. Madde 6(2)(a)'daki tasarım koşulu uygulanmaya başlayana kadar üreticiler, eski 94/62/AT sayılı Ambalaj Direktifi'nin geri dönüştürülebilirlik gerekliliğine ve uyumlaştırılmış EN 13430:2004 standardına uyar. Komisyon ayrıca, Madde 6(4) kapsamındaki yetki devrine dayalı düzenlemeler yürürlüğe girene kadar geri dönüştürülebilirlik için Ek VII'deki uygunluk değerlendirmesine gerek olmadığını belirtiyor.
PPWR Madde 6 geri dönüştürülebilirlik sınıfları
Madde 6(3), geri dönüştürülebilirliği Ek II Tablo 3'te tanımlanan üç sınıfla ifade eder. D veya E sınıfı yoktur.
| Sınıf | Ambalaj birimi başına geri dönüşüm için tasarım puanı | 2030 | 2038 |
|---|---|---|---|
| A | %95 veya üzeri | İzin verilir | İzin verilir |
| B | %80 veya üzeri | İzin verilir | İzin verilir |
| C | %70 veya üzeri | İzin verilir | Piyasaya arz edilemez |
| %70'in altı | "Teknik olarak geri dönüştürülemez" | Piyasaya arz edilemez | Piyasaya arz edilemez |
Kaynak: Madde 6(3), Ek II Tablo 3. 2030 eşiği, 1 Ocak 2030'dan veya Madde 6(4) kapsamındaki yetki devrine dayalı düzenlemelerden 24 ay sonra (hangisi daha geçse) uygulanır. 2038 eşiği 1 Ocak 2038 olarak sabittir.
2035'ten itibaren Tablo 3'e ikinci bir değerlendirme eklenir: A, B veya C sınıfı "RaS" (recycled at scale, ölçekte geri dönüştürülmüş). Ölçek eşiğinin altında kalan ambalaj "ölçekte geri dönüştürülmemiş" sayılır.
Sınıf nasıl hesaplanacak
Tüzük eşikleri belirliyor, puanlama yöntemini değil. Komisyon 1 Ocak 2028'e kadar Madde 6(4) kapsamında şu konuları düzenleyen yetki devrine dayalı düzenlemeleri kabul etmek zorunda:
- Ek II Tablo 1'deki her ambalaj kategorisi için baskın malzemeye dayalı geri dönüşüm için tasarım ölçütleri ve sınıfları;
- geri dönüştürülebilirliğin "ambalaj birimi başına, ağırlıklandırma bakımından" nasıl değerlendirileceği; malzemeye özgü ölçütler ve ayrıştırma verimliliği dahil;
- her ambalaj kategorisi için her sınıfın koşulları;
- genişletilmiş üretici sorumluluğu (EPR) katkı paylarının sınıfa göre kademelendirilmesi için bir çerçeve.
Ek II Tablo 3 sonucu aynı şekilde tarif ediyor: ölçütler ambalaj birimi başına tartıldıktan sonra ambalaj A, B veya C kategorisine yerleştirilir.
Ek II Tablo 4, ölçütlerin dayandığı parametrelerin sınırlayıcı olmayan bir listesini verir:
| Parametre | Neden önemli (Ek II, Tablo 4) |
|---|---|
| Katkı maddeleri | Hatalı ayrıştırmaya yol açabilir ve geri dönüştürülmüş malzemeyi kirletebilir |
| Etiketler | Kaplama oranı, etiket malzemesi ve yapıştırıcı ayrıştırmayı ve çıktı kalitesini etkiler |
| Manşonlar (sleeve) | Kaplama oranı ayrıştırmayı etkiler; manşon malzemesi ayırmayı ve geri dönüştürülebilirliği etkiler |
| Kapaklar ve küçük bileşenler | Malzeme ayrıştırılabilirliği etkiler; gevşek parçalar ayrıştırmada kaybolabilir |
| Yapıştırıcılar | Kalıntılar çıktının saflığını düşürebilir; yıkanabilir yapıştırıcılar ayırmayı kolaylaştırır |
| Renkler | Yoğun boyanmış kâğıt veya plastikler ayrıştırma sorunlarına yol açabilir |
| Malzeme bileşimi | Tek malzeme (mono-materyal) veya kolay ayrılabilen kombinasyonlar tercih edilir |
| Bariyerler ve kaplamalar | Geri dönüşümü zorlaştırabilir |
| Mürekkepler, vernikler, baskı, kodlama | Endişe verici maddeler içeren mürekkepler geri dönüşümü engeller; çözülen mürekkepler yıkama suyunu kirletebilir |
| Ürün kalıntıları ve boşaltma kolaylığı | Kalıntılar ayrıştırmayı etkiler; ambalaj tamamen boşalabilmelidir |
| Sökme kolaylığı | Sıkıca bağlı bileşenleri malzeme akışlarına ayırmak daha zordur |
Ölçütler ayrıca yerleşik toplama ve ayrıştırma süreçlerini, mevcut geri dönüşüm teknolojilerini ve bunların çevresel performansını, uygun olduğunda da geri dönüşümü engelleyen endişe verici maddeleri dikkate almalıdır (Madde 6(4)(a)). Bkz. endişe verici maddeler hakkında Madde 5.
Sektör kılavuzları ne olacak? RecyClass, Cepi, FEFCO, Metal Packaging Europe ve FEVE'nin tasarım kılavuzları, zayıf bileşenleri bugünden fark etmek için faydalıdır. Ancak PPWR kapsamında yasal ölçüt değildir. Komisyon, yetki devrine dayalı düzenlemeleri kabul ederken Avrupa standardizasyon kuruluşlarının geliştirdiği standartları dikkate alacak (Madde 6(4)). Bir kılavuz puanını PPWR sınıfınız olarak değil, planlama sinyali olarak görün.
Bileşenler nasıl değerlendirilir
Madde 6(9), bir ambalaj biriminin bileşenlerinin nasıl ele alınacağını belirler:
- Entegre bileşenler birimin parçasıdır ve birimin işlevini görmesi için çıkarılmaz; örneğin bir şişeye yapıştırılmış etiket. Ambalaj biriminin değerlendirmesine dahil edilir.
- Ayrılabilen entegre bileşenler, yani taşıma veya ayrıştırma sırasında mekanik zorlanmayla ayrılabilenler, ayrı değerlendirilir.
- Ayrı bileşenler tamamen çıkarılır ve genellikle ana gövdeden önce ve ondan ayrı atılır; örneğin soyulabilir kapak filmi (Madde 3(1)). Her biri kendi başına değerlendirilir.
- Tüm bileşenler yerleşik toplama, ayrıştırma ve geri dönüşüm süreçleriyle uyumlu olmalı ve ana gövdenin geri dönüştürülebilirliğini engellememelidir.
Son kural pratikte önemlidir. Ana gövdenin geri dönüşümünü bozan bir bileşen, ağırlığı ne olursa olsun bütün birim için bir uyum riskidir. Her bileşenin puanda ne kadar ağırlık taşıyacağını yetki devrine dayalı düzenlemeler belirleyecek.
Ölçekte geri dönüşüm
"Ölçekte geri dönüşüm", Ek II Tablo 2'deki her ambalaj kategorisi için Birlik düzeyinde ölçülür. Ambalaj atığı, kurulu altyapıda ayrı toplama, ayrıştırma ve geri dönüşümden geçtiğinde ölçekte geri dönüştürülmüş sayılır. Kendi kategorisinde yıllık geri dönüştürülen malzeme miktarı AB genelinde en az %55'e (ahşapta %30) ulaşmalıdır (Madde 3(1)(39)).
Komisyon 1 Ocak 2030'a kadar şunları içeren uygulama düzenlemelerini kabul etmek zorunda (Madde 6(5)):
- AB'de ve her üye devlette piyasaya arz edilen ve geri dönüştürülen miktarlara dayalı ölçek değerlendirmesi yöntemi;
- üreticilerin alt zincirdeki işletmecilerden veri almasını sağlayan bir doğrulama süreci dahil, bir gözetim zinciri (chain of custody) mekanizması.
Komisyon bu verileri kamuya açıklamak zorunda. PPWR güncellemelerini ambalaj atıkları sayfasında yayımlıyor. Komisyon 2035'e kadar ölçek eşiklerini gözden geçirebilir (Madde 6(7)).
Planlama açısından anlamı: ölçek testi yalnızca tasarımınıza değil, ambalaj kategorinizin AB genelinde fiilen ne kadar geri dönüştürüldüğüne de bağlıdır. Geri dönüşüm oranı düşük bir kategorideki iyi tasarlanmış bir format, 2035'ten itibaren yine de yetersiz kalabilir.
Muafiyetler ve istisnalar
Madde 6(11)'e göre Madde 6 şunlara uygulanmaz:
| Muaf ambalaj | Kaynak |
|---|---|
| Beşeri tıbbi ürünlerin ve veteriner tıbbi ürünlerin iç ambalajı | Madde 6(11)(a) |
| Tıbbi cihazların temasa duyarlı ambalajı | Madde 6(11)(b) |
| İn vitro tanı amaçlı tıbbi cihazların temasa duyarlı ambalajı | Madde 6(11)(c) |
| Ürün kalitesini korumak için gerekli olduğunda tıbbi ürünlerin dış ambalajı | Madde 6(11)(d) |
| Bebek formülü, devam formülü, işlenmiş tahıl bazlı gıda, bebek gıdası ve özel tıbbi amaçlı gıdalar için temasa duyarlı ambalaj | Madde 6(11)(e) |
| Tehlikeli malların taşınmasına yönelik ambalaj | Madde 6(11)(f) |
| Hafif ahşap, mantar, tekstil, kauçuk, seramik, porselen veya mumdan satış ambalajı (EPR katkı payı kademelendirmesi yine uygulanır) | Madde 6(11)(g) |
Komisyon bu muafiyetleri 1 Ocak 2035'e kadar gözden geçirecek (Madde 6(12)).
Yenilikçi ambalaj. 1 Ocak 2030'dan itibaren, geri dönüştürülebilirlik koşullarını henüz karşılamayan yenilikçi ambalaja geçici bir istisna tanınır (Madde 6(10)). Bu ambalaj, ilk kez piyasaya arz edildiği yılın sonundan itibaren en fazla 5 yıl piyasada kalabilir. Önce işletmecinin yetkili makama bildirimde bulunması gerekir. Bildirim teknik ayrıntıları ve ölçekte geri dönüşüm düzeyine ulaşma takvimini içerir. "Yenilikçi" kavramının tanımı katıdır: yeni malzemeler, işlevde önemli bir iyileşme ve kanıtlanabilir çevresel faydalar (Madde 3(1)(46)). Mevcut ambalajı esas olarak sunumu veya pazarlamayı iyileştirmek için değiştirmek bu kapsama girmez.
EPR katkı payları ve sınıflar
EPR katkı payları geri dönüştürülebilirlik sınıfına göre değişecek. Bu, hem Madde 6(4) kapsamındaki yetki devrine dayalı düzenlemelerin hem de Madde 6(5) kapsamındaki uygulama düzenlemelerinin yürürlüğe girmesinden 18 ay sonra başlar (Madde 6(8)). Kademelendirme çerçevesi yetki devrine dayalı düzenlemelerden gelir (Madde 6(4)(d)). O zamana kadar katkı payı kademelendirmesi mevcut ulusal EPR kurallarına göre yapılır.
Uyum nasıl belgelenir
Madde 6(2) ve 6(3)'e uyumu, Ek VII kapsamındaki teknik dosyada gösterirsiniz (Madde 6(9)). Bu dosya AB Uygunluk Beyanı'nın dayanağıdır (Madde 39); bkz. Uygunluk Beyanı rehberimiz.
Her ambalaj birimi için şunları saklayın:
- Ek II Tablo 1'deki ambalaj kategorisi ve baskın malzeme;
- malzemeleri, ağırlıkları ve her birinin entegre mi ayrı mı olduğunu gösteren bir bileşen listesi;
- etiket, yapıştırıcı, mürekkep, kaplama ve kapaklar için tedarikçi spesifikasyonları;
- sınıf ve kullanılan ölçüt sürümü (yetki devrine dayalı düzenlemeler uygulanmaya başladığında);
- 2035'ten itibaren, uygulama düzenlemelerinin istediği ölçekte geri dönüşüm kanıtları.
Yeni veya güncellenmiş geri dönüşüm için tasarım ölçütleri kabul edildiğinde, iktisadi işletmecilerin bunlara uymak için yürürlüğe girişten itibaren 3 yılı vardır (Madde 6(4)).
Takvim
| Tarih | Ne oluyor | Kaynak |
|---|---|---|
| 1 Ocak 2028 | Yetki devrine dayalı düzenlemeler: geri dönüşüm için tasarım ölçütleri, sınıflandırma yöntemi, EPR kademelendirme çerçevesi | Madde 6(4) |
| 1 Ocak 2030 | Uygulama düzenlemeleri: ölçekte geri dönüşüm yöntemi ve gözetim zinciri | Madde 6(5) |
| 1 Ocak 2030* | Ambalaj A, B veya C sınıfında olmalı; tasarım koşulu uygulanır | Madde 6(2)(a), 6(3) |
| 1 Ocak 2030 | Yenilikçi ambalaj istisnasından yararlanılabilir | Madde 6(10) |
| Her iki düzenlemeden 18 ay sonra | EPR katkı payları sınıfa göre kademelendirilir | Madde 6(8) |
| 1 Ocak 2035* | Ölçekte geri dönüşüm koşulu uygulanır | Madde 6(2)(b) |
| 2035'e kadar | Komisyon ölçek eşiklerini gözden geçirebilir; muafiyetleri gözden geçirir | Madde 6(7), 6(12) |
| 1 Ocak 2038 | Yalnızca A ve B sınıfı ambalajlar piyasaya arz edilebilir | Madde 6(3) |
* veya ilgili yetki devrine dayalı düzenlemeler ya da uygulama düzenlemeleri geç yürürlüğe girerse daha sonra.
PPWR Madde 6'da sık yapılan beş hata
- D ve E sınıflarıyla plan yapmak. PPWR'de yalnızca A, B ve C sınıfları vardır. %70'in altı teknik olarak geri dönüştürülemez sayılır ve 2030'dan itibaren piyasaya arz edilemez.
- C sınıfını güvenli saymak. C sınıfına 2030'dan itibaren izin verilir, ancak 1 Ocak 2038'den itibaren verilmez. C sınıfı SKU'lar için yeniden tasarım döngüsünü bu tarihten çok önce başlatın.
- Bir kılavuz puanını yasal sınıf olarak kullanmak. RecyClass veya Cepi sonuçları faydalı sinyallerdir. Yasal sınıf, 1 Ocak 2028'e kadar çıkması beklenen yetki devrine dayalı düzenlemelerden gelir.
- Ölçekte geri dönüşümü ülke bazında değerlendirmek. %55 eşiği, AB ve üye devlet verileri kullanılarak her ambalaj kategorisi için Birlik düzeyinde uygulanır.
- Ayrı bileşenleri unutmak. Kapaklar, manşonlar ve diğer ayrı bileşenler kendi değerlendirmesinden geçer. Hiçbiri ana gövdenin geri dönüştürülebilirliğini engelleyemez.
FAQ: Sıkça sorulan sorular
Madde 6, 12 Ağustos 2026'dan itibaren uygulanıyor mu?
Kısmen. Ambalajın geri dönüştürülebilir olması gerektiğine dair genel kural 12 Ağustos 2026'dan itibaren uygulanıyor; 2030'a kadar Komisyon eski Ambalaj Direktifi'ne ve EN 13430:2004'e işaret ediyor. Sınıf şartı en erken 1 Ocak 2030'dan itibaren uygulanır ve ölçütlerinin 1 Ocak 2028'e kadar çıkması gerekir.
PPWR'de D veya E sınıfı var mı?
Hayır. Ek II Tablo 3, A, B ve C sınıflarını tanımlar. %70'in altındaki ambalaj "teknik olarak geri dönüştürülemez" sayılır.
PPWR sınıfımı bugün hesaplayabilir miyim?
Yalnızca tahmin olarak. Eşikler sabit, ancak puanlama yöntemi ve ambalaj kategorisi başına ölçütler Madde 6(4) kapsamındaki yetki devrine dayalı düzenlemelerle gelecek.
Geri dönüştürülebilirlik ile geri kazanılmış içerik aynı şey mi?
Hayır. Madde 6, ambalajın geri dönüştürülüp dönüştürülemeyeceğiyle ilgilidir. Madde 7, plastik ambalaj için asgari geri kazanılmış içerik oranlarını belirler. A sınıfı bir ambalaj hiç geri dönüştürülmüş malzeme içermeyebilir.
Madde 6 ahşap veya tekstil ambalaja uygulanıyor mu?
Hafif ahşap, mantar, tekstil, kauçuk, seramik, porselen veya mumdan satış ambalajı Madde 6'dan muaftır, ancak EPR katkı payı kademelendirmesi yine uygulanır (Madde 6(11)(g)).
Carbonorm'un rolü
Madde 6 dosyası, tedarikçilerinizden gelen bileşen verileriyle başlar: etiket, yapıştırıcı, mürekkep, kaplama ve kapak spesifikasyonları. Carbonorm'un sürekli PPWR uyum platformu bu kanıtları güvenli bir form üzerinden toplar; hesap veya giriş gerekmez. Her kalemi, dayanağı olan PPWR maddesinin yanında saklar. Komisyon Madde 6(4) kapsamındaki yetki devrine dayalı düzenlemeleri yayımladığında, bunları kural setine işler ve değişikliği herkese açık değişiklik günlüğüne kaydederiz.
Ücretsiz bir PPWR denetiminde, bir mevzuat mühendisiyle birlikte tek bir malzeme listesinin (BOM) üzerinden geçersiniz. Görüşmeden kanıt eksikleriniz ve her birinin dayandığı madde ile ayrılırsınız.
PPWR hazırlık kontrol listesini alın · Ücretsiz PPWR denetimi planlayın
İlgili rehberler
- PPWR uyumu: kapsamlı rehber
- Madde 7: asgari geri kazanılmış içerik
- PPWR geri dönüştürülebilirlik sınıfları A, B ve C
- PET ambalajın geri dönüştürülebilirliği
- PPWR Uygunluk Beyanı
- PPWR son tarihleri: 2026'dan 2040'a
Kaynak: Ambalaj ve ambalaj atıklarına ilişkin Tüzük (AB) 2025/40, AB Resmî Gazetesi L, 22.1.2025, Madde 3, 6, Ek II ve Ek VII; Komisyon Bildirimi C(2026) 3702, bölüm 6. Kural seti 5 Ekim 2026 itibarıyla. Madde 6(4) kapsamındaki yetki devrine dayalı düzenlemelerin 1 Ocak 2028'e kadar çıkması bekleniyor; durumları için değişiklik günlüğüne bakın. Tüzüğün resmî Türkçe metni yoktur; terimler Carbonorm'un TR sözlüğüne göre çevrilmiştir.