PPWR Uygunluk Beyanı: Madde 15 ve 39

Giriş

(AB) 2025/40 sayılı Tüzüğün 15. ve 39. maddeleri, AB Uygunluk Beyanını PPWR uyumunun temel kanıt belgesi haline getirir. 12 Ağustos 2026'dan itibaren hiçbir ambalaj tipi, üreticisi — ya da Madde 21 ile üretici konumuna geçen ithalatçı — Ek VIII'deki modele göre bir beyan düzenleyip imzalamadan AB piyasasına arz edilemez.

Bu rehber beyan yükümlülüğünü, zorunlu içeriği, 5 ve 10 yıllık saklama sürelerini, imza yetkisini, makamların denetim pratiğini ve piyasa gözetim makamlarının en sık öne sürdüğü altı hatayı ele alıyor.

Belgenin kendisi kısadır: modeli Ek VIII'de belirlenmiş tek bir sayfa. Hukuki ağırlık 15. ve 39. maddelerdedir. Üçü birbirini tamamlar: Madde 15 yükümlülüğü kurar, Madde 39 beyanı düzenler, Ek VIII biçimi verir.

400 SKU'luk bir portföy genellikle 25 ila 40 farklı ambalaj tipine ayrılır — ve her tip kendi beyanını taşır.

01 · Beyan yükümlülüğü ne istiyor

Madde 15(2), AB piyasasına arz edilen her ambalaj tipinin üreticisini, Madde 39(2)'de öngörülen Ek VIII modeline göre yazılı bir Uygunluk Beyanı düzenlemekle yükümlü kılar. Bu beyanla üretici, ambalajın 5–12. maddelerdeki sürdürülebilirlik gerekliliklerini karşıladığını teyit eder.

Yükümlülük, açık bir dille

• Madde 15(2) yükümlülüğü kurar: beyan zorunludur, piyasaya arzdan önce düzenlenir ve sorumlu tarafın yetkili bir kişisi tarafından imzalanır. Şirket büyüklüğüne, ambalaj hacmine veya satış kanalına göre bir de minimis istisnası yoktur.
• Madde 39(2), zorunlu biçim olarak Ek VIII'deki modele atıf yapar.
• Madde 15(3) saklamayı düzenler.
• Madde 15(10), makamın talebi üzerine beyanın hangi süre içinde sunulacağını belirler.

Yükümlülük tek tek SKU'lara değil, ambalaj tiplerine bağlıdır. Ambalaj tipi; aynı bileşime, aynı formata, aynı işleve ve aynı uygulanabilir madde setine sahip bir gruptur. Aynı bileşimde 15 farklı PET şişe boyu (250 ml – 2 litre) olan bir içecek üreticisi on beş değil, bir beyan düzenler. Farklı bir duvar kalınlığı, başka bir sleeve malzemesi veya başka bir kapak sistemi bir tipi ikiye ayırabilir.

Kimler kapsamda

Yükümlülük, AB piyasasına ambalaj arz eden her aktörü kapsar — her miktarda, her kanalda. Üreticiler beyanı düzenler; ithalatçılar beyanı kontrol eder ve bir kopyasını saklar; dağıtıcılar geçerli beyanı olmayan ambalajı kabul etmez. Tek ölçüt piyasaya arzdır.

02 · Uygunluk Beyanında neler yer almalı

Beyan Ek VIII modelini izler: her biri bağlayıcı olan 12 zorunlu alandan oluşan tek bir sayfa. Zorunlu bir alanı eksik olan beyan geçersizdir — denetimde, hiç olmayan bir beyanla aynı sonuçları doğurur.

Uygunluk ifadesi — Alan 6

Alan 6 hukuki çekirdeği taşır: yukarıda tanımlanan ambalaj tipinin (AB) 2025/40 sayılı Tüzüğün 5–12. maddelerindeki sürdürülebilirlik gerekliliklerini karşıladığını belirten standart bir cümle. Bu cümle pazarlığa açık değildir — üreticinin Madde 15 kapsamındaki sorumluluğunu doğuran beyan tam olarak budur. Kesin ifade Ek VIII modelini izler.

Yöntem kodları — Alan 7

Denetimde beyanların çoğu Alan 7'de takılır. Bir maddeye bağlı her iddia, uygunluğun hangi test prosedürü veya sertifika ile belirlendiğini gösteren bir yöntem kodu ister:

• Madde 5 (PFAS) — ekstrakte edilebilir organik florun tespiti için genellikle EN 17681
• Madde 6 (geri dönüştürülebilirlik) — RecyClass yönergeleri (ör. RC-2024-A) veya eşdeğer bir sistem
• Madde 7 (geri kazanılmış içerik) — EuCertPlast chain-of-custody (tedarik zinciri izlenebilirliği) sertifikası veya eşdeğeri

03 · Madde 21 yükümlülüğü nasıl kaydırır

Madde 21, beyanı kimin düzenleyeceğini belirleyen kuraldır. Madde 15'e göre sorumlu ilke olarak üreticidir. Başka bir taraf ambalajı kendi adı, markası veya ticari işaretiyle AB piyasasına arz ettiği anda Madde 21 bu kuralı tersine çevirir: o taraf PPWR anlamında üretici olur ve beyanı kendisi düzenler.

Belirleyici olan markanın resmi tescili değil, markanın kullanılmasıdır. Özel markalar (private label), white-label ve AB'de görünür her marka kullanımı kuralı tetikler. Üç sonucu vardır:

Birincisi, AB'deki marka sahibi; bileşim, yöntem ve sınıflandırmaya ilişkin kanıtları asıl tedarikçiden almakla ve beyanı kendisi düzenlemekle sorumlu hale gelir. Sözleşme ilişkisi devam eder; düzenleyici sorumluluk AB'dedir.

İkincisi, üçüncü ülkedeki asıl tedarikçi teknik kanıtın kaynağı olmaya devam eder, ancak beyanı düzenleyen değildir. Onun sertifikaları Alan 4 ve Alan 7'yi besler — Alan 12'deki imzacı AB'deki taraftır.

Üçüncüsü, Madde 15(10)'daki 10 günlük yanıt yükümlülüğü AB'deki tarafa düşer. Makamın talebi tedarikçiye değil, marka sahibinin uygunluk dosyasına gelir.

Türk üreticiler için bu kuralın anlamı açıktır. Türkiye AB dışında olduğundan, AB'deki müşteriniz, ithalatçınız ya da kendi markasıyla satış yapan perakendeci beyanı düzenler ve imzalar. Siz beyanı imzalamazsınız; ama teknik verinin kaynağı sizsiniz. Müşteriniz Alan 4 ve Alan 7 için gereken belgeleri — bileşim, PFAS test raporu, geri kazanılmış içerik sertifikası, yöntem kodları — sizden ister. Dosyanın kalitesi, sizin teslim ettiğiniz verilere bağlıdır.

04 · Saklama ve erişilebilirlik

Süre düzenlenme tarihinden değil, piyasaya arzdan itibaren işler.

• Tek kullanımlık ambalajlar: 5 yıl
• Yeniden kullanılabilir ambalajlar: 10 yıl

İlk kez Şubat 2026'da piyasaya arz edilen bir ambalaj tipinin beyanı Şubat 2031'e (tek kullanımlık) veya Şubat 2036'ya (yeniden kullanılabilir) kadar saklanmalıdır. Aynı tip piyasaya arz edilmeye devam ederse süre her arzdan itibaren yeniden işler — dolayısıyla arşivin, beyanın düzenlenme tarihine değil, tip bazında piyasaya arz tarihlerine ihtiyacı vardır.

Saklama yükümlülüğü beyanı ve teknik dosyayı kapsar: beyanı destekleyen belgeler ve kayıtlar — tedarikçi sertifikaları (PFAS test raporları, EuCertPlast chain-of-custody), laboratuvar raporları, RecyClass değerlendirmeleri ve sürümlendirilmiş malzeme spesifikasyonları. Makamlar ikisini de isteyebilir; ikisi de sunulabilir olmalıdır.

Sunma süresi

Madde 15(10), yetkili bir makamın talebinden itibaren 10 gün içinde sunmayı şart koşar. Kabul edilen biçimler: PDF, makinece okunabilir XML veya Ek VIII modeli, elektronik ya da basılı. Süre sabittir; sunmamak Madde 68'de öngörülen yaptırım sürecini başlatır.

Bu süre iş günü değil, takvim günüdür. Tatile denk gelen bir talep süreyi uzatmaz — yanıtın izin döneminde de derlenebilmesi gerekir. Bu bir iyi niyet meselesi değil, iş akışı tasarımı meselesidir.

05 · Kim imzalayabilir

Alan 12'deki imzacı, sorumlu tarafı hukuken bağlayabilmelidir. Üç rol bu koşulu karşılar:

Üreticinin yetkili kişisi. İmza yetkisi şirketin iç imza yönergesinde belgelenmiş, atanmış bir kişi (yönetici, uyum sorumlusu, kalite sorumlusu). Ek VIII, adın yanında unvana yer verir.

Üretici konumuna geçen ithalatçının yetkili kişisi. Madde 21 uygulandığında AB'deki tarafın yetkili kişisi imzalar. Üçüncü ülkedeki asıl üretici Alan 12'de yer almaz.

AB yetkili temsilcisi. AB'de yerleşik olmayan üreticiler bir yetkili temsilci atar; Madde 21 sorumluluğu bir marka sahibine kaydırmadığı sürece, bu temsilcinin yetkili kişisi üretici adına imzalayabilir.

Tüzük imzanın biçimini belirlemez. Ek VIII bir imza bloğu ister; ıslak imza mı elektronik imza mı olacağını düzenlemez. Islak imza tartışmasız geçerlidir. Elektronik imzada hukuki sonuçlar PPWR'ye göre değil, eIDAS'a ve ilgili üye devletin ulusal hukukuna göre belirlenir.

06 · Makamlar denetimde neye bakar

Üye devletlerin piyasa gözetim makamları ortak bir kalıba göre denetler. Denetimi Türkiye'deki bir makam değil, ambalajın piyasaya arz edildiği AB üye devletinin makamı yapar; soru da önce AB'deki ithalatçıya ya da marka sahibine gelir. Gözlemlenen denetim protokollerinin neredeyse hepsinde altı kontrol yer alır:

1. Her şeyden önce bir beyan var mı? Beyanın olmaması, önce bir düzeltme talebi değil, doğrudan Madde 68 kapsamında yaptırım sürecini başlatır.
2. Beyan, fiilen satılan ambalajla örtüşüyor mu? Denetçiler fiziksel numuneleri Alan 3 ve Alan 4 ile karşılaştırır. Spesifikasyon ile ürün arasındaki farklar bir bulgudur.
3. Alan 7'de yöntem kodları var mı? Boş alanlar veya "TBD" en sık rastlanan bulgudur.
4. Alan 8'deki sınıf Ek II'yi izliyor mu? worst-of yönteminin uygulanıp uygulanmadığı kontrol edilir. Çok katmanlı bir laminatın worst-of yerine bileşenlerin ortalaması alınarak A sınıfına konması bir bulgudur.
5. Alan 9'daki geri kazanılmış içerik izlenebilir mi? Chain-of-custody sertifikasına atıf yapılmalı ve sertifika teknik dosyadan sunulabilmelidir.
6. İmza yetkisi belgelenmiş mi? İmzacı, şirketin iç imza yönergesiyle karşılaştırılır.

Bu kontrollerden birinde takılmak nadiren tek başına bir hatadır. Genellikle süreçte daha yukarıdaki bir boşluğa işaret eder — tedarikçilerden eksik veri, yöntem kodları için bir kural olmaması, devredilmiş bir imza yetkisinin bulunmaması.

07 · Yaptırıma yol açan altı hata

1 · Şirket başına, her şey için tek bir beyan.

Beyan tüzel kişi başına değil, ambalaj tipi başına düzenlenir. Çözüm: SKU'ları bileşim, format, işlev ve uygulanan maddelere göre tiplere ayırın ve her tip için bir beyan düzenleyin. 400 SKU'luk bir portföy genellikle 25–40 beyan çıkarır.

2 · Alan 7'de yanlış standart sürümü.

EN 17681 revizyonda, RecyClass yönergeleri her yıl güncelleniyor. Çözüm: Madde bazında geçerli sürümleri gösteren bir yöntem kodu kaydı tutun ve bir standart değiştiğinde beyanı yeniden düzenleyin.

3 · Teknik dosyada eksik test raporları.

Beyan bir yöntem koduna atıf yapıyor, ama ilgili test raporu dosyada yok. Beyan sunulabilir, kanıt sunulamaz. Çözüm: Düzenlemeden önce Alan 7'deki her girişi sürümlendirilmiş bir belgeye bağlayın.

4 · Spesifikasyon değişikliğinden sonra yeniden düzenleme yapılmaması.

Bir tedarikçi bir malzemeyi değiştirirse bileşim değişmiştir ve mevcut beyan artık örtüşmez. Çözüm: Her spesifikasyon, tedarikçi veya yöntem değişikliğinde yeniden düzenlemeyi tetikleyen kurallar koyun.

5 · Toptan 10 yıl saklama.

Pek çok iç arşiv planı her şey için 10 yılı benimsemiş durumda. Doğrusu: piyasaya arzdan itibaren tek kullanımlık ambalajda 5 yıl, yeniden kullanılabilir ambalajda 10 yıl. Çözüm: Arşivdeki her tipi tek kullanımlık veya yeniden kullanılabilir olarak işaretleyin.

6 · Alan 7 boş ya da "TBD".

En sık atıf yapılan bulgu. Boş bir alan, "TBD" veya "tüzüğe uygundur" gibi genel bir ifade alanın amacını karşılamaz. Çözüm: Beyanı yazmadan önce yöntem kodunu tedarikçiden veya test kuruluşundan alın — Alan 7'de kanıtı olmayan bir beyan düzenlenemez.

08 · Sık sorulan sorular

Uygunluk Beyanını kim düzenler?

İlke olarak ambalajın üreticisi. Madde 21'e göre ithalatçı ya da ambalajı kendi markasıyla AB piyasasına arz eden her taraf PPWR anlamında üretici olur ve beyanı kendisi düzenler. AB'ye ihracat yapan bir Türk üretici için bu genellikle AB'deki müşteri veya ithalatçıdır.

Beyan elektronik olarak imzalanabilir mi?

Tüzük bu konuda bir şey söylemez. Ek VIII bir imza bloğu ister, ama biçimi belirlemez. Islak imza tartışmasız geçerlidir; elektronik imzada sonuçlar eIDAS'a ve ulusal hukuka göre belirlenir.

Her üye devlet için ayrı bir beyan gerekir mi?

Hayır. Beyan AB genelinde geçerlidir. Ek VIII'e göre düzenlenmiş tek bir beyan, ambalaj tipini 27 üye devletin hepsinde kapsar. Ulusal sistemler (Almanya'da VerpackG/LUCID, Fransa'da Citeo gibi) kendi kayıtlarını ister — ama beyan tek kalır.

Beyan ne kadar süre saklanmalı?

Tek kullanımlık ambalajda beş yıl, yeniden kullanılabilir ambalajda on yıl; düzenlenme tarihinden değil, piyasaya arzdan itibaren. Teknik dosya da aynı süre saklanır.

Bir beyana itiraz edilebilir mi?

Beyan, sorumlu tarafın kendi beyanıdır ve bu haliyle itiraza konu olmaz. Bir makam eksiklik tespit ederse düzeltme talebinde bulunur ya da — ağır veya tekrarlanan ihlallerde — Madde 68'e göre yaptırım uygular. Makamın tespitine karşı idari yargı yolu açıktır.

Denetimde beyan yoksa ne olur?

Beyanın olmaması bir düzeltme talebine değil, doğrudan Madde 68 kapsamında yaptırım sürecine yol açar. Üye devletler para cezası verebilir, ilgili ambalaj tipinin piyasadan çekilmesini isteyebilir ve yeniden arzdan önce düzeltme talep edebilir. Risk, finansal olduğu kadar operasyoneldir: piyasadan çekilme.

Türkiye'deki ambalaj atığı yükümlülükleri Uygunluk Beyanının yerine geçer mi?

Hayır. Türkiye'deki ulusal ambalaj atığı mevzuatı, Türkiye pazarına yönelik ayrı bir yükümlülüktür. Uygunluk Beyanı ise AB piyasasına arz edilen ambalajın sürdürülebilirlik gerekliliklerine ilişkin bir PPWR yükümlülüğüdür. AB'ye satılan ambalaj için PPWR beyanı ayrıca gerekir.

Madde 21 nasıl işler?

Madde 21, ambalajlar AB'deki bir tarafın adı veya markasıyla piyasaya arz edildiği anda üretici rolünü o tarafa kaydırır. O taraf beyanı düzenler ve imzalar, teknik dosyayı tutar ve makamların taleplerini yanıtlar.

Carbonorm Ek VIII beyanlarını otomatik oluşturabilir mi?

Evet. Platform SKU'ları ambalaj tiplerine göre gruplar, worst-of yöntemiyle Ek II sınıflandırmasını uygular, 12 alanın 11'ini portföy verilerinizden doldurur (Alan 12 imza gerektirir) ve Madde 15(3)'ün istediği teknik dosyayı tutar.

Ek VIII modelini nerede bulabilirim?

Model, (AB) 2025/40 sayılı Tüzüğün Ek VIII'indedir. Ek VIII modeli rehberi 12 alanı üç tam örnekle (PET şişe, çok katmanlı film, kraft kâğıt gönderi zarfı) adım adım ele alır.

09 · Sonuç

Beyan yükümlülüğü kısa yazılmıştır, ama operasyonda sonuçları büyüktür. Beyan tek sayfadır, ama her alanı bağlayıcıdır. Saklama süresi, düzenlenme tarihinden değil, piyasaya arzdan itibaren 5 veya 10 yıldır. Madde 21, özel markalarda üretici rolünü kaydırır. Alan 7'deki yöntem kodları ise gözlemlenen tüm denetim programlarında en sık kontrol edilen alandır.

Carbonorm tüm akışı yürütür: SKU'ların ambalaj tiplerine göre gruplanması, worst-of yöntemiyle Ek II sınıflandırması, Alan 7 yöntem kodlarının yönetimi, Alan 12 için imza akışı ve saklama süresi boyunca Madde 15(3)'ün istediği denetim izi.

İlgili okumalar

• Ücretsiz PPWR kontrolünüzü planlayın