PPWR sıkça sorulan sorular: sahadan 25 soru
Giriş
Aşağıdaki 25 PPWR sıkça sorulan soru, Compliance Lab'de denetimlerde, tedarikçi taleplerinde ve yönetimle görüşmelerde tekrar eden kalıpları yansıtır. Her cevap yasal dayanakla başlar ve konuyu derinleştiren rehbere yönlendirir.
Altı konu grubu: Temel bilgiler (1–5) · Kapsam (6–10) · Uygunluk beyanı (11–15) · Madde 21 (16–19) · Sınıflandırma, geri kazanılmış içerik, yaptırımlar (20–23) · Araçlar ve sonraki adımlar (24–25)
Temel bilgiler
1 · PPWR nedir?
PPWR, AB'nin ambalaj tüzüğüdür: Tüzük (AB) 2025/40. 12 Ağustos 2026'dan beri AB pazarında piyasaya arz edilen her ambalaj için sürdürülebilirlik, geri dönüştürülebilirlik, geri kazanılmış içerik, etiketleme ve yeniden kullanım gerekliliklerini belirleyen, doğrudan uygulanan AB hukukudur. 94/62/AT sayılı Direktifin yerini alır ve 27 üye devletin tamamında aynı şekilde uygulanır.
2 · Ne zamandan beri geçerli?
Genel olarak 12 Ağustos 2026'dan beri; 1 Ocak 2030'a kadar başka kilometre taşları da var: HORECA kısıtlamaları 12 Şubat 2027'de, daha sıkı geri dönüştürülebilirlik ve kompostlanabilirlik kriterleri 1 Ocak 2028'de, uyumlaştırılmış etiketleme 12 Ağustos 2028'de, QR veri taşıyıcısı 12 Şubat 2029'da, tam uygulama 1 Ocak 2030'da başlar.
3 · Kısaltma neyin kısaltması?
PPWR, Packaging and Packaging Waste Regulation ifadesinin İngilizce kısaltmasıdır. Yasal dayanak, 19 Aralık 2024'te kabul edilen ve 11 Şubat 2025'te yürürlüğe giren Tüzük (AB) 2025/40'tır. Türkçede kısaltma genellikle doğrudan kullanılır; yanında AB Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü ve AB ambalaj tüzüğü ifadeleri de yaygındır.
4 · Resmî metni nerede bulurum?
EUR-Lex'te, eur-lex.europa.eu/eli/reg/2025/40/oj adresinde; AB'nin 24 resmî dilinin hepsinde yayımlanmıştır. Bağlayıcı olan, Yayın Ofisi'nin yayımladığı konsolide metindir. Türkçe resmî metin yoktur; İngilizce veya diğer resmî dillerdeki metinler esas alınır.
5 · Eski ambalaj direktifinden farkı ne?
PPWR bir tüzüktür: ulusal mevzuata aktarılmadan 27 üye devletin hepsinde doğrudan uygulanır. 94/62/AT sayılı Direktif ise bir direktifti ve her üye devletin onu kendi hukukuna aktarması gerekiyordu; sonuçta 27 ayrı ulusal sürüm ortaya çıktı. PPWR ayrıca bağlayıcı sayısal değerler (geri kazanılmış içerik, sınıf kısıtlamaları), Ek VIII'e göre beyan yükümlülüğü, uyumlaştırılmış etiketleme, QR veri taşıyıcısı ve Madde 68'e göre yaptırım çerçevesi getirir.
Kapsam
6 · PPWR kimleri kapsar?
Ambalaj değer zincirindeki her aktörü: üreticileri, ithalatçıları, dağıtıcıları, sipariş karşılama (fulfilment) hizmet sağlayıcılarını ve Madde 21'deki tetikleyici üzerinden marka sahiplerini. KOBİ istisnası, asgari miktar eşiği ya da menşe ülkeye göre muafiyet yoktur. Tek ölçüt, ambalajın AB pazarında piyasaya arz edilmesidir.
7 · AB dışındaki şirketler için de geçerli mi?
Evet, ambalajları AB pazarına ulaştığı anda. Madde 21 uyarınca, adı veya markası ambalajda yer alan AB'deki ithalatçı ya da marka sahibi PPWR anlamında üretici olur; özel marka ve white-label düzenlemeleri de buna dahildir. Üçüncü ülkedeki üretici teknik verilerin tedarikçisi olarak kalır; düzenleyici sorumluluk AB tarafındadır.
8 · KOBİ'ler muaf mı?
Hayır. PPWR'de KOBİ istisnası, asgari miktar eşiği ve menşe ülkeye göre muafiyet yoktur. Mutlak iş yükü portföy büyüklüğüyle artar, yükümlülükler ise büyüklükten bağımsız olarak geçerlidir.
9 · Endüstriyel ve B2B ambalaj da kapsamda mı?
Evet. Nakliye ambalajı (paletler, IBC'ler, oluklu mukavva koliler, streç film) ve grup ambalajı (çoklu paketler, rafa hazır tepsiler, teşhir kutuları) Ek I'e göre kapsamdadır. Yükümlülükler birincil ambalajdan farklıdır; Madde 24'teki en aza indirme kuralları nakliye ambalajında daha esnek uygulanır. Yine de uygunluk beyanı gerekir ve geri dönüştürülebilirlik sınıflandırması geçerlidir.
10 · İlaç ve tıbbi cihaz ambalajı için ne geçerli?
AB ilaç mevzuatına (2001/83/AT sayılı Direktif ve onu izleyen düzenlemeler) tabi ilaçların ambalajı PPWR'den muaftır. Veteriner ilaçları için de benzer bir istisna vardır. İlaç mevzuatına girmeyen tıbbi cihaz ambalajı ise kural olarak kapsamdadır. Sınırda kalan durumlar vaka bazında hukuki inceleme gerektirir; denetimde şüphe hâlinde yorum “kapsamda” yönündedir.
Uygunluk beyanı
11 · Ek VIII'e göre beyan nedir?
12 Ağustos 2026'dan beri piyasaya arz edilen her ambalaj türü için bulunması gereken tek sayfalık belgedir. Ek VIII'de öngörülen modeli izler; üretici, ambalaj türü, bileşim, uygulanan maddeler, yöntem kodları, geri dönüştürülebilirlik sınıfı, geri kazanılmış içerik ve imza yetkilisiyle ilgili 12 zorunlu alan içerir.
12 · Beyanı ne kadar süre saklamam gerekir?
Madde 15(3) uyarınca tek kullanımlık ambalajda 5 yıl, yeniden kullanılabilir ambalajda 10 yıl; süre düzenleme tarihinden değil, piyasaya arzdan itibaren işler. Teknik dosya da aynı süre saklanır. Yetkili makamlar bu süre içinde beyanı isteyebilir ve beyanın onlara 10 gün içinde ulaşması gerekir.
13 · Beyanı kim imzalar?
Sorumlu tarafı bağlama yetkisi olan bir kişi; genellikle üreticinin imza yetkilisi (genel müdür, uyum müdürü, kalite müdürü), yetkisi imza sirkülerinde belgelenmiş olarak. AB'de yerleşik olmayan üreticiler adına AB yetkili temsilcisi imzalayabilir. Madde 21 devreye girdiğinde ithalatçının imza yetkilisi imzalar.
14 · Denetimde beyan yoksa ne olur?
Eksik beyan, düzeltme talebi yerine doğrudan Madde 68'e göre yaptırım sürecine gider. Üye devletler para cezası verebilir, ürünün piyasadan çekilmesini emredebilir ve yeniden piyasaya arzdan önce eksiklerin giderilmesini isteyebilir. Operasyonel sonuç, yani piyasadan çekilme, çoğu zaman mali sonuçtan daha ağır basar.
15 · Beyan elektronik olabilir mi?
Tüzük bu konuda bir şey söylemez. Ek VIII bir imza bölümü ister ama biçim öngörmez. Islak imza şüphesiz geçerlidir; elektronik imzanın hukuki etkisi eIDAS'a ve ulusal hukuka göre belirlenir.
Madde 21: üretici sayılan ithalatçı
16 · Madde 21 ne der?
Ambalajı kendi adı, kendi markası veya kendi belirlediği tasarımla AB pazarında piyasaya arz eden kişi, ambalajı fiziksel olarak kim üretmiş olursa olsun, PPWR anlamında üretici sayılır. Kuralda vazgeçme seçeneği, KOBİ istisnası veya eşik yoktur. Dört koşuldan biri gerçekleştiği anda kendiliğinden devreye girer: ambalajda ad, ambalajda marka, belirlenen tasarım değişiklikleri veya üstlenilen ticari sorumluluk.
17 · İthalatçı ne zaman üretici olur?
Kendi markası ambalajda göründüğü, tasarım değişikliklerini kendisi belirlediği ya da ambalajı kendi ticari sorumluluğu altında piyasaya arz ettiği anda. Belirleyici olan markanın tescili değil, ambalaja konmasıdır; bu yüzden kural özel marka ve white-label düzenlemelerini de kapsar.
18 · Adım ambalajda küçük puntoyla yazıyorsa Madde 21 yine geçerli mi?
Evet. Madde 21 görünürlük veya punto büyüklüğü için bir eşik koymaz. İthalatçıyı ya da marka sahibini ticari taraf olarak gösteren her marka ibaresi kuralı tetikler. Önemli olan belirginlik değil, varlıktır; arka yüzdeki küçük bir “İthalatçı: …” satırı yeterlidir.
19 · Madde 21 üçüncü ülkelerdeki ihracatçılar için ne anlama gelir?
AB'de yerleşik değillerse beyanı kendileri düzenlemezler, ama ambalajları AB'deki iş ortağı onu piyasaya arz ettiği anda kapsama girer. AB'deki marka sahibi hukuken üretici olur; üçüncü ülkedeki ihracatçı ise onun teknik veri tedarikçisi olur: 4, 7 ve 9 numaralı alanlar için bileşim, yöntem kodları ve test sertifikaları. Ticari sonuç: ihracatçılar düzenleyici korumayla değil, veri kalitesi ve yanıt süresiyle rekabet eder.
Sınıflandırma, geri kazanılmış içerik, yaptırımlar
20 · Ek II'deki worst-of yöntemi nedir?
Çok bileşenli bir ambalaj türünün geri dönüştürülebilirlik sınıfı, kütleye göre ağırlıklı ortalamaya değil, en zayıf bileşenine göre belirlenir. Tek başına A sınıfı olan bir PET şişe, C sınıfı eşiğinin altında kalan bir PVC sleeve ile birlikte bütün olarak teknik olarak geri dönüştürülemez. Kural, bileşenin kütle payından bağımsız olarak uygulanır; %5 istisnası dar tutulmuştur ve geri dönüşümcünün onayını gerektirir.
21 · Hangi geri kazanılmış içerik oranları ne zamandan itibaren geçerli?
Madde 7, 2030 ve 2040'tan itibaren kademeli olarak bağlayıcı asgari tüketici sonrası geri kazanılmış içerik oranları belirler. Temasa duyarlı PET 1 Ocak 2030'a kadar %30, 2040'a kadar %50 oranına ulaşır. Gıdayla temas eden PE ve PP uygulamalarının kendine özgü, daha düşük başlangıç değerleri vardır; gıdayla temas etmeyen uygulamaların değerleri daha yüksektir. Oran, ambalaj türü başına kütleye göre hesaplanır ve gözetim zinciri sertifikasyonuyla kanıtlanır.
22 · Madde 68'e göre para cezaları ne kadar?
Madde 68, üye devletlerden “etkili, orantılı ve caydırıcı” yaptırımlar ister; tutarları Komisyon değil, üye devletler ulusal düzeyde belirler. Para cezaları ulusal genişletilmiş üretici sorumluluğu (GÜS) sistemlerinin (VerpackG, Citeo, CONAI) yaptırımlarına eklenir ve ihlal başına hesaplama, bir portföy genelinde riski katlar.
23 · 1 Ocak 2030 eşiği nedir?
Bu tarihten itibaren yalnızca A, B veya C sınıfı ambalajlar piyasaya arz edilebilir (Ek II'ye göre sınırlı istisnalar saklıdır), temasa duyarlı PET için %30 geri kazanılmış içerik oranı bağlayıcı hâle gelir, yeniden kullanım kotaları birçok format kategorisi için bağlayıcı olur ve Madde 10'daki en aza indirme kuralları uygulanır. Çok yıllı satın alma kararları genellikle bu tarihe göre planlanır.
Araçlar ve sonraki adımlar
24 · PPWR ulusal GÜS sistemleriyle nasıl ilişkilidir?
PPWR ulusal GÜS sistemlerinin üzerine eklenir, onların yerini almaz. ZSVR'deki LUCID kaydıyla Almanya'daki VerpackG, Fransa'daki Citeo ve Loi AGEC, İtalya'daki CONAI, İspanya'daki Ecoembes ve Hollanda'daki Afvalfonds, kendi başına düzenledikleri yükümlülükler için yürürlükte kalır: ulusal kayıt, ücretlerin çevresel kriterlere göre ayarlanması, geri toplama lojistiği.
25 · Henüz başlamadıysam nereden başlamalıyım?
90 günlük planla: 400 SKU'luk bir portföyü denetim kalitesine taşıyan operasyonel sprint yapısı. Plan 30'ar günlük üç aşamadan oluşur: portföyün haritalanması ve tedarikçilerle iletişim (1–30. gün), veri toplama, sınıflandırma ve beyan taslakları (31–60. gün), denetim izinin tamamlanması ve canlı kullanıma geçiş (61–90. gün).